Sürü sağlığı mastist konrol ünite 4

🐄 Mastitis Kontrol Programı

Önleyici Tedbirler, Kontrol Programı ve Uygun Sağım Prosedürü

Giriş - Mastitis ve Ekonomik Yönetim

1. Mastitisi önleyici tedbirlerin seçiminde sınırlı kaynaklar nasıl değerlendirilir?

Cevap: Sınırlı kaynakların, çiftlik hedeflerine ulaşmak için farklı faaliyetler arasında paylaştırılması gerekir.

2. Meme sağlığını iyileştirmeye yönelik önlemler hangi kaynaklar için diğer çiftlik faaliyetleriyle rekabet eder?

Cevap: Özellikle sermaye ve iş gücü kaynakları için diğer çiftlik faaliyetleriyle rekabet eder.

3. Mastitis nasıl bir hastalık olarak tanımlanmaktadır?

Cevap: Mastitis bir üretim hastalığıdır.

4. Mastitis ekonomik açıdan süt hayvancılığında nasıl tanımlanmaktadır?

Cevap: Dünya genelinde süt hayvancılığı çiftliklerinde en maliyetli hastalık olarak tanımlanmaktadır.

5. Mastitisin ekonomik hasarı neden yıla yayılır?

Cevap: Mastitisin kronik yapısı nedeniyle ekonomik hasar yıla yayılır.

6. Mastitisin doğrudan görünmeyen önemli maliyet faktörleri nelerdir?

Cevap:

• Süt üretiminin azalması
• Ayıklanma riskinin artması

7. Mastitis maliyetinin hesaplanmasının birinci amacı nedir?

Cevap: Yetiştiricilerin mastitise bağlı ekonomik kayıplar konusunda farkındalığını artırmaktır.

8. Sürü sağlığı çalışmalarının ikinci temel amacı nedir?

Cevap: Hayvan hastalıklarını azaltmak için en uygun maliyetli yöntemlere karar vermektir.

Pozitif Net Fayda Sağlayan 6 Önleyici Tedbir

9. Kaç mastitis önleme tedbirinin pozitif net fayda sağladığı belirtilmiştir?

6 TEDBİR

10. Birinci önleyici tedbir nedir?

Cevap: Kuru inek tedavisinin kapsamlı kullanımıdır.

11. İkinci önleyici tedbir nedir?

Cevap: Sağımdan sonra ineklerin yem yemesi teşvik edilerek ayakta tutulmasıdır.

12. Klinik mastitisli bir ineğin sağımından sonra ne yapılmalıdır?

Cevap: Sağım makinesi veya sağım başlıkları yıkanmalı, bundan sonra bir sonraki hayvanın sağımına geçilmelidir.

13. Dördüncü önleyici tedbir nedir?

Cevap: Bir tedavi protokolünün uygulanmasıdır.

14. Kirli memeler için ne yapılmalıdır?

Cevap: Kirli memeler yıkanmalıdır.

15. Sağımcıların kullanması gereken koruyucu uygulama nedir?

Cevap: Sağımcıların eldiven kullanmasıdır.

16. Bu önleyici tedbirlerin ekonomik sonucu nasıl bulunmuştur?

Cevap: Büyük miktarda iş gücü veya yatırım gerektirse bile, yapılan ek harcamaların maliyetinden daha fazla verim elde edilmiştir.

🧠 6'lı Mastitis Önleme Şifresi

1️⃣ KURU

Kuru inek tedavisi

2️⃣ AYAKTA

Sağımdan sonra yem ve ayakta tutma

3️⃣ MAKİNE

Mastitisli inekten sonra ekipmanı yıka

4️⃣ PROTOKOL

Tedavi protokolü uygula

5️⃣ MEME

Kirli memeleri yıka

6️⃣ ELDİVEN

Sağımcı eldiven kullansın

Mastitis Kontrol Programında Kullanılan Parametreler

17. Mastitis kontrol programında sürü durumunu analiz etmek için hangi birincil parametreler kullanılır?

Cevap:

• Tanktaki sütün somatik hücre sayısı
• SCC > 250.000 hücre/ml olan ineklerin test günü yüzdesi
• Mastitis olan ineklerin yüzdesi
• Mastitis nedeniyle ayıklama oranı

18. Tank sütünde hangi değer takip edilir?

Cevap: Tanktaki sütün somatik hücre sayısı.

19. Test günü değerlendirmesinde verilen SCC eşik değeri kaçtır?

SCC > 250.000 hücre/ml

20. Mastitis kontrolünde hangi iki yüzde veya oran izlenir?

Cevap:

• Mastitis olan ineklerin yüzdesi
• Mastitis nedeniyle ayıklama oranı

🧠 Parametre Şifresi:

TANK → 250 BİN → MASTİTİS % → AYIKLAMA

Mastitis Kontrol Programının 10 Temel Kuralı

21. Mastitis kontrol programında kaç temel kural bulunmaktadır?

10 TEMEL KURAL

22. 1. temel kural nedir?

Cevap: Meme sağlığı için hedeflerin belirlenmesidir.

Sürü ortalama somatik hücre sayısı ve mastitis oranı için gerçekçi hedefler belirlenmeli, hedefler zamanında gözden geçirilmeli ve gerekli yönetim değişikliklerine öncelik verilmelidir.

23. Meme sağlığında hangi iki değer için gerçekçi hedefler belirlenmelidir?

Cevap:

• Sürü ortalama somatik hücre sayısı
• Mastitis oranı

24. 2. temel kural nedir?

Cevap: Temiz, kuru ve rahat bir ortamın sağlanmasıdır.

25. Temiz, kuru ve rahat ortam oluşturulurken hangi faktörler değerlendirilmelidir?

Cevap: Durak boyutu Yatak yönetimi Barınak temizliği Geçiş yolları Havalandırma Hayvan yoğunluğu Isı stresi Sağım sonrası ayakta tutma

26. 3. temel kural nedir?

Cevap: Uygun sağım prosedürlerinin uygulanmasıdır.

27. 4. temel kural nedir?

Cevap: Sağım ekipmanlarının uygun bakımı ve kullanımıdır.

28. Sağım ekipmanlarının bakımında neler yapılmalıdır?

Cevap:

• Düzenli servis bakımı yaptırılmalıdır.
• Değişmesi gereken parçalar değiştirilmelidir.
• Her sağımdan sonra makineler uygun şekilde sterilize edilmelidir.

29. 5. temel kural nedir?

Cevap: Sağlıklı kayıt tutulmasıdır.

30. Sağlıklı kayıt tutulması kapsamında hangi bilgiler kaydedilmelidir?

Cevap:

• Meme sağlığı tedavileri eksiksiz kaydedilmelidir.
• Somatik hücre sayımına ilişkin kayıtlar kullanılmalıdır.

31. 6. temel kural nedir?

Cevap: Laktasyondaki klinik mastitisli ineklerin uygun şekilde tedavi edilmesidir.

32. 7. temel kural nedir?

Cevap: Kurudaki ineklerin etkin yönetimidir.

33. Kuru dönemde hangi konulara dikkat edilmelidir?

Cevap:

• Uygun beslenme
• Kuruya çıkarma prosedürleri
• Uygun aşıların kullanılması
• İnek temizliği

34. 8. temel kural nedir?

Cevap: Bulaşıcı patojenler için biyogüvenlik kurallarının sıkı şekilde sürdürülmesi ve kronik mastitisli ineklerin elden çıkarılmasıdır.

35. İşletmeye ilk defa alınan hayvanlara ne yapılmalıdır?

Cevap: Mastitis yönünden kontrol edilmeli ve karantina tedbirleri uygulanmalıdır.

36. İlk doğumunu yapan düveler hangi yönden kontrol edilmelidir?

Cevap: Meme sağlığı yönünden.

37. 9. temel kural nedir?

Cevap: Meme sağlığı durumunun düzenli takip edilmesidir.

38. Somatik hücre sayısı hangi üç düzeyde takip edilmelidir?

Cevap:

• Bireysel süt
• Grup sütü
• Tank sütü

39. Somatik hücre sayısı verileri ne için kullanılmalıdır?

Cevap: Uygulanan protokolleri değerlendirmek için kullanılmalıdır.

40. 10. temel kural nedir?

Cevap: Mastitis kontrol programının periyodik olarak incelenmesi ve değerlendirilmesidir.

🎯 10 Temel Kuralın Şifresi

1️⃣ HEDEF

2️⃣ ORTAM

3️⃣ SAĞIM

4️⃣ EKİPMAN

5️⃣ KAYIT

6️⃣ TEDAVİ

7️⃣ KURU DÖNEM

8️⃣ BİYOGÜVENLİK

9️⃣ TAKİP

🔟 DEĞERLENDİRME

Ezber:

HEDEF → ORTAM → SAĞIM → EKİPMAN → KAYIT → TEDAVİ → KURU → BİYOGÜVENLİK → TAKİP → DEĞERLENDİR

4.1. Uygun Sağım Prosedürü

41. Uygun sağım prosedürünün ilk basamağı nedir?

Cevap: İnekler için temiz ve düşük stresli bir ortam sağlanmalıdır.

42. Sağım öncesinde meme mastitis açısından nasıl kontrol edilir?

Cevap: Ön sağım yapılarak meme mastitis açısından kontrol edilir.

43. Ön meme yıkama solüsyonu memede ne kadar süre kalmalıdır?

30 SANİYE

Cevap: Meme başları ön meme yıkama solüsyonuna daldırıldıktan sonra 30 saniye temas etmesine izin verilmelidir.

44. Memeler ön daldırmadan sonra nasıl kurulanmalıdır?

Cevap: Tek bir havlu ile tamamen kurulanmalıdır. Tercihen kağıt havlu kullanılmalıdır.

45. Bez havlu kullanılırsa ne yapılmalıdır?

Cevap: Her sağımdan sonra yıkanmalı ve bir sonraki sağıma kadar tamamen kuruması sağlanmalıdır.

46. İnekle ilk temastan sonra sağım başlıkları en geç ne zaman takılmalıdır?

EN FAZLA 2 DAKİKA

Cevap: İnekle ilk temastan itibaren en fazla iki dakika içinde başlıklar takılarak sağım başlatılmalıdır.

47. Sağım başlıkları takıldıktan sonra ne kontrol edilmelidir?

Cevap: Meme başlarının sağım başlıklarına düzgün şekilde oturduğu kontrol edilmelidir.

48. Sağım başlıkları memelerden çıkarılmadan önce ne yapılmalıdır?

Cevap: Vakum kapatılmalıdır.

49. Sağımın sonunda hangi işlem yapılmalıdır?

Cevap: Etkili bir ürünle metinde belirtilen teat deep (son daldırma) işlemi yapılmalıdır.

🧠 Uygun Sağım Prosedürü - 8 Adım

1

TEMİZ ve DÜŞÜK STRESLİ ORTAM
İnek için temiz ve düşük stresli bir ortam sağla.

2

ÖN SAĞIM
Memeyi mastitis açısından kontrol et.

3

ÖN DALDIRMA
Ön meme yıkama solüsyonuna daldır ve 30 saniye temas ettir.

4

KURULA
Tek havluyla tamamen kurula; tercihen kağıt havlu kullan.

5

2 DAKİKA
İlk temastan en fazla 2 dakika içinde başlıkları tak ve sağımı başlat.

6

BAŞLIKLARI KONTROL ET
Meme başlarının sağım başlıklarına düzgün oturduğunu kontrol et.

7

VAKUMU KAPAT
Başlıkları memeden çıkarmadan önce vakumu kapat.

8

SON DALDIRMA
Etkili bir ürünle teat deep (son daldırma) işlemini yap.

🧠 SINAVDA AKLINDA KALSIN

🐄 Mastitis = Üretim hastalığı

💰 Mastitis = Süt hayvancılığında en maliyetli hastalıklardan biri olarak tanımlanır

📊 Kontrol parametreleri = Tank SHS + SCC > 250.000 + Mastitis % + Ayıklama

6️⃣ Önleme tedbiri = KURU → AYAKTA → MAKİNE → PROTOKOL → MEME → ELDİVEN

🔟 Kontrol programı = HEDEF → ORTAM → SAĞIM → EKİPMAN → KAYIT → TEDAVİ → KURU → BİYOGÜVENLİK → TAKİP → DEĞERLENDİR

⏱️ Ön daldırma temas süresi = 30 saniye

⏱️ İlk temas → Sağım başlıklarını takma = En fazla 2 dakika

🔌 Başlıkları çıkarmadan önce = Vakumu kapat

🧴 Sağım sonu = Son daldırma

Sürü Sağlığı Yönetimi - Mastitis Kontrol Programı ve Uygun Sağım Prosedürü